Mắt hẹp mà thần sáng, người quyết nhanh và giữ được lâu

Người nhỏ con mà không ai dám coi nhẹ. Thứ người ta nhớ ở ông là ánh mắt và khí thế chứ không phải vóc dáng, và tướng học xếp tổ hợp đó cao hơn cả một thân hình đường bệ.

Căn cứ trong sách

• Chỗ đáng chú ý nhất không nằm ở nét nào cụ thể, mà ở chữ thần. Sách chép ông người thấp bé, nhưng ngay sau đó chép thần thái rực rỡ. Trong tướng học, thần đứng trên hình: một người đủ thần thì vóc dáng khiêm tốn cũng không làm người đối diện coi nhẹ. Đây là lý do các bộ tướng thư đều dặn xem thần trước, xem hình sau.

  Căn cứ trong sách: Người thấp bé, thần thái rực rỡ — 姿貌短小，而神明英發 — dáng vẻ thấp nhỏ, mà thần sáng rực

  Sách: Nguỵ thị xuân thu, dẫn trong Tam quốc chí

  Tích cực

Rất thuận cho việc lớn. Ông thuộc kiểu quan sát lâu, nói ít, rồi quyết một lần cho dứt, đúng thứ người cầm quân cần. Cái giá của lối đó là ít ai đoán được ông đang nghĩ gì, kể cả người cùng phe.

Căn cứ trong sách

• Mắt hẹp và dài, sách tướng gọi là thần tàng, tức thần khí giấu bên trong. Nét này ứng với người quan sát kỹ trước khi lên tiếng, cân nhắc lâu rồi quyết một lần. Người mang nét này thường được đánh giá là sâu sắc, và cùng lúc bị cho là khó đoán, vì hai điều ấy vốn là một.

  Căn cứ trong sách: Mắt nhỏ dài, râu dài — 細眼長髯 — mắt nhỏ dài, râu dài

  Sách: Tam quốc diễn nghĩa, hồi thứ nhất

  Trung tính

Chặng thuận nhất của ông nằm ở nửa sau cuộc đời. Phần dưới khuôn mặt đầy và có nền, sách tướng đọc là người dựng được tổ chức giữ kỷ luật, và về già vẫn còn chỗ đứng.

Căn cứ trong sách

• Râu trong tướng học thuộc phần hạ đình, ứng với hậu vận và với người dưới quyền. Râu dài, mọc đều và có nền được xem là dấu của người giữ được kỷ luật trong tổ chức mình dựng nên, và về già vẫn còn chỗ đứng. Tào Tháo nắm quyền tới cuối đời, con cháu nối nghiệp, phần này ứng với điều đó.

  Căn cứ trong sách: Râu dài rậm, có nền — 長髯 — râu dài; sách tướng xếp râu vào hạ đình, chủ hậu vận và nô bộc

  Sách: Tam quốc diễn nghĩa · Thuỷ Kính thần tướng

  Tích cực

Đây là mặt yếu nhất của ông. Người dưới nể và sợ, nhưng ít ai thật sự gần. Ông thấy nguy cơ sớm hơn người khác, đôi khi thấy cả những nguy cơ chưa có, và người thân thường không biết mình đứng ở đâu trong lòng ông.

Căn cứ trong sách

• Đi cùng mắt hẹp là khuynh hướng giữ lại phần lớn suy nghĩ cho riêng mình. Đó là lợi thế khi phải cầm quân và giữ bí mật, nhưng là chỗ trả giá trong đời sống riêng: người thân thường không biết mình đang đứng ở đâu trong lòng người ấy.

  Căn cứ trong sách: Mắt thần tàng — Mắt hẹp mà dài, thần ẩn không lộ, là người thâm trầm

  Sách: Ma Y thần tướng, thiên luận mắt

  Cần lưu ý

• Câu nói được gán cho ông, thà ta phụ người chứ không để người phụ ta, là câu của tiểu thuyết chứ không phải của sử. Nhưng cả sử lẫn truyện đều chép nhiều lần ông ra tay trước khi chắc chắn. Trong tướng học, mắt hẹp cộng với thần sắc mạnh thường đi kèm khuynh hướng phòng bị: nhìn thấy nguy cơ sớm hơn người khác, và đôi khi thấy cả những nguy cơ chưa có.

  Căn cứ trong sách: Mắt hẹp, thần mạnh, hay nhìn nghiêng — Tướng đa nghi: thấy trước cái hại, nên hay ra tay trước cái hại

  Sách: Liễu Trang thần tướng, thiên luận thần

  Cần lưu ý